19/03/2019

Η συνειδητή ασυνειδησία του Κύπριου οδηγού

Μπροστά στον «τρόμο» των νέων νομοσχεδίων που αφορούν τα πρόστιμα

Λένε πως όταν δεν σου αρέσει κάτι πρέπει να το αλλάζεις. Αν δεν μπορείς να το αλλάξεις, τότε ίσως να πρέπει να αλλάξεις τον τρόπο που το αντιμετωπίζεις. Κάθε μέρα σχεδόν ακούμε για παραβάσεις των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, απρόσεκτη συμπεριφορά στον δρόμο και απουσία οδικής συνείδησης από τον μέσο Κύπριο οδηγό. Με το πράσινο φως του Υπουργικού Συμβουλίου στις 15 Μαρτίου 2019 για αύξηση των ποινών για τροχαία αδικήματα και με τα σχετικά νομοσχέδια να είναι έτοιμα για να περάσουν από την έγκριση της Βουλής, οι αντιδράσεις από μεγάλη μερίδα πολιτών έχουν ήδη αρχίσει. Ο Κύπριος οδηγός ανησυχεί για την αύξηση των ποινών που αφορούν την οδική συμπεριφορά, αφού πλέον για κάθε οδική του παράβαση θα πρέπει να χώνει πολύ βαθιά το χέρι στις τσέπες.

Είναι, λοιπόν, τα νέα αυτά πρόστιμα ικανά να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της οδικής μας συνείδησης; Η απάντηση απλή και αρνητική. Όσο δεν λέμε να καταλάβουμε ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο πορτοφόλι μας, αλλά στο μυαλό μας, με κανένα πρόστιμο και με καμιά κύρωση δεν πρόκειται να επέλθει η συμμόρφωση με των κώδικα οδικής κυκλοφορίας.

Η συνειδητή καταπάτηση των οδικών κανόνων

Σίγουρα υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένοι κάποιοι δρόμοι ευνοεί την παραβίαση κανόνων ασφαλείας από τους οδηγούς. Ωστόσο, όταν για παράδειγμα επιλέγουμε να υπερβούμε το όριο ταχύτητας, να οδηγήσουμε υπό την επήρεια αλκοόλης ή χωρίς να φοράμε ζώνη ασφαλείας, τότε η παραβίαση γίνεται πλέον συνειδητή και άρα η επιβολή μέτρων ασφαλείας από την αστυνομία είναι αναγκαία. Το γεγονός και μόνο ότι στις πλείστες των περιπτώσεων καταπατούμε συνειδητά την νομοθεσία αποδεικνύει πως δεν πιστεύουμε σ’ αυτήν και άρα δεν διαθέτουμε την οδική συνείδηση που αυτή προνοεί. Η νοοτροπία αυτή του Κύπριου οδηγού μπορεί εξάλλου να φανεί και από τον τρόπο που χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανταλλαγή πληροφοριών με άλλους χρήστες σχετικά με περιοχές και σημεία όπου η αστυνομία πραγματοποιεί ελέγχους ταχύτητας, αλκοτέστ και ούτω καθεξής. Δεν τηρούμε πια τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας για την δική μας ασφάλεια, αλλά τον τηρούμε ώστε να αποφύγουμε πρόστιμα και άλλες ποινές.

Οι αριθμοί από τις παγκύπριες εκστρατείες 

Κι αν αυτό δεν μας ανησυχεί αρκετά, οι αριθμοί μιλάνε από μόνοι τους και υπογραμμίζουν την αδιαφορία των Κυπρίων για την οδική ασφάλεια. Τα αποτελέσματα των πρόσφατων παγκύπριων εκστρατειών της Αστυνομίας Κύπρου που διεξήχθησαν για έλεγχο διαφόρων οδικών παραπτωμάτων θα έπρεπε να προκαλούν σοβαρό προβληματισμό. Συγκεκριμένα, κατά την εκστρατεία που πραγματοποιήθηκε μεταξύ των ημερομηνιών 25 Φεβρουαρίου – 3 Μαρτίου 2019 για το αδίκημα της παραβίασης των φωτεινών σηματοδοτών τροχαίας έγιναν 944 καταγγελίες, ενώ κατά την εκστρατεία ελέγχου της ζώνης ασφαλείας και των παιδικών/ανυψωτικών καθισμάτων που διεξάχθηκε μεταξύ των ημερομηνιών 4 – 17 Μαρτίου 2019 οι καταγγελίες ανέβηκαν στις 2,607. Παράλληλα κατά την διάρκεια της εκστρατείας που πραγματοποιήθηκε εντός της εβδομάδας 11 – 17 Μαρτίου 2019 για οδήγηση με υπερβολική ταχύτητα, ο αριθμός των οδηγών που καταγγέλθηκαν απογειώθηκε φτάνοντας στις 3,453! Πέραν όμως από τις εκστρατείες, οι οποίες μάλιστα διενεργούνται εντός διαστήματος το οποίο γνωρίζουν εκ των προτέρων οι πολίτες, η τάση του Κύπριου οδηγού να παρακούει τους οδικούς κανόνες φαίνεται και από τα τροχαία ατυχήματα και δυστυχήματα που συμβαίνουν καθημερινά γύρω μας.

Η Κύπρος και η Ευρώπη

Ας δούμε όμως τα πράγματα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με την έκθεση Δείκτη Οδικής Ασφάλειας (PIN) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας των Μεταφορών (European Transport Safety Council) η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούνη του 2018, η Κύπρος ήταν η χώρα που σημείωσε την μικρότερη πρόοδο σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον περιορισμό του αριθμού των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα. Συγκεκριμένα, κατά το διάστημα 2016-2017 η Κύπρος όχι μόνο δεν κατάφερε να μειώσει τον ποσοστό των οδικών θανάτων, αλλά σημείωσε αύξηση στον αριθμό αυτό της τάξης του 15.2%. Μια χώρα του δικού μας μεγέθους σκοράρει τελευταία στην μείωση των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα, ωστόσο εμείς ακόμα πιστεύουμε ότι το πρόβλημα είναι τα πρόστιμα αντί να σκεφτούμε ότι σαν κυπριακή κοινωνία ίσως έχουμε αποτύχει κάπου αλλού. Πόση δύναμη μπορεί να έχει ένα εξώδικο όταν εμείς οι ίδιοι δεν κατανοούμε την ανάγκη να είμαστε οδικά υπεύθυνοι, όχι μόνο για την δική μας ασφάλεια αλλά και για την ασφάλεια όσων μοιράζονται τον δρόμο μαζί μας;

Τι μπορεί να οδηγήσει τελικά στην συμμόρφωση;

Η συμμόρφωση με τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας μπορεί να επέλθει είτε εξαιτίας του κινήτρου του ατόμου να μην έχει κυρώσεις ή απώλειες από την μη τήρηση των κανόνων είτε εξαιτίας των πεποιθήσεων που έχει το άτομο για το τι είναι σωστή οδική συμπεριφορά. Δυστυχώς, ο Κύπριος οδηγός τείνει να συμμορφώνεται με τους οδικούς κανόνες για να αποφύγει τον «κίνδυνο» ποινών αντί να πιστέψει στην νομοθεσία και να αλλάξει την προσωπική του αντίληψη για το τι είναι ασφαλέστερο για τον ίδιο. Αν για παράδειγμα, δηλαδή, δεν γνωρίζω μέσα μου πως το να οδηγώ ενώ έχω καταναλώσει αλκοόλ είναι ανεύθυνη συμπεριφορά και απλώς συμμορφώνομαι με τους οδικούς κανόνες για να αποφύγω τυχόν κυρώσεις, σημαίνει πως δεν έχω οδική συνείδηση αλλά παραμυθιάζω τον ίδιο μου τον εαυτό και μάλιστα εις βάρος μου.

Μπορεί η συμμόρφωση με τους οδικούς κανόνες να είναι ένα εξωγενές κίνητρο για την αποφυγή ποινών, ωστόσο οι χρήστες του οδικού δικτύου μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης και τις αξίες τους, υιοθετώντας τους κανόνες κυκλοφορίας. Έτσι κι αλλιώς, καμιά αλλαγή στην οδική μας συνείδηση δεν μπορεί να επιβληθεί αν αυτή η αλλαγή δεν ξεκινήσει πρώτα από μέσα μας. Ας μην ξεχνάμε και την ετυμολογία της λέξης «συνείδηση» (συν + οίδα), η οποία σημαίνει γνωρίζω καλώς, εξ ιδίας αντιλήψεως.

Ραφαέλλα Σταυρινού*

*Τεταρτοετής φοιτήτρια Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου

Share this:
Tags:
Cheap Website Traffic